على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2674
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قصيرة ( qasirat ) ا . ع . در مثل گويند : قيصرة من طويلة يعنى خرما از خرما بن است و اين مثل را در اختصار كلام گويند . قصيرة ( qasiratan ) ا . ع . فلان بن عمى قصيرة : فلان نزديك به من است در نسب . قصيرى ( qosayr ) ا . ع . استخوان پهلو نزديك تهيگاه و يا نزديك چنبر گردن و يا استخوان زيرين پهلو كه آخرين ضلع باشد . و كوتاهترين استخوان پهلو . و القصيرى : نوعى از افعى . قصيريان ( qosayriy ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو استخوان چنبر گردن . قصيص ( qasis ) ا . ع . روئيد نگاه موى سينه . و صدا و آواز . قصيص ( qasis ) ا . ع . ج . قصيصة . قصيصة ( qasisat ) ا . ع . گياهى كه با سماروغ رويد . ج : قصيص . و شتران كوچك كه از پى شتران باردار روند . و شترى كه به روى توشهدان و رخت خانه و مانند آن بار كنند . و شتر ناتوانى كه به روى بار كمى نهند . و گروه فراهم آمدهء به جائى . و قصه و حكايت . قصيع ( qasi ' ) ص . ع . غلام قصيع : كودك ريزه و خرد . قصيع ( qasi ' ) ا . ع . آسيا . قصيعاء ( qosay ' ' ) ا . ع . سوراخ كلاكموش كه بدان اندرون خانه درآيد . قصيعة ( qosay'at ) ا . ع . مصغر قصعة : كاسهء كوچك . قصيف ( qasif ) ص . ع . به دو نيم شكسته . و رجل قصيف البطن : مردى كه در هنگام گرسنگى سست و فروهشته گوشت گردد و تاب نياورد . قصيف ( qasif ) ا . ع . آنچه از درخت ريزد . و هدير شتر . قصيف ( qasif ) م . ع . قصف قصفا و قصيفا . مر . قصف ( qasf ) . قصيل ( qasil ) ا . ع . جماعت و گروه . و آنچه سبز بريده شود از كشت . قصيل ( qasil ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جو سبز شدهاى كه نزديك بخوشه كردن جهة خوراك ستور درو كنند . قصيلة ( qesyallat ) ا . ع . كوتاه بالاى پهناور از مردم و شتر . و مرد برآمده ناف پرگوشت . قصيم ( qasim ) ا . ع . پنبهء ديرينه . و درخت كهنهء پنبه . قصيم ( qasim ) ا . ع . ج . قصيمة . قصيمة ( qasimat ) ا . ع . ريگ تودهاى كه غضا روياند . و جماعت درختان غضا نزديك به يكديگر . ج : قصيم و قصم ( qosom ) . و ج . ج : قصائم . قض ( qez ) ا . ع . حكايت آواز چاه . قض ( qazz ) ا . ع . سنگريزهء خرد . قض ( qazz ) ص . ع . مكان قض : جاى سنگريزه ناك . قض ( qazz ) م . ع . قض اللؤلوءة قضا ( از باب نصر ) : سفت مرواريد را . و قض الشيىء : كوفت آن چيز را . و قض الوتد : بريد و تدرا . و قض على القوم الخيل : فرو راند اسب را بر آن گروه . و قض السويق : انداخت در پست چيزى خشك مانند قند و شكر و جز آن . و نيز قض : دوشيزگى ربودن . و قض الطعام قضا ( از باب سمع ) : سنگريزه ناك شد طعام . و قضضت من الطعام : سنگريزه و يا خاك در كاواك دندانم ماند در وقت خوردن طعام . و قض المكان قضضا : سنگريزه ناك گرديد آن جاى . و قضت البضعة بالتراب : خاك آلود گرديد آن گوشت پاره . قض ( qazz ) و ( qezz ) ا . ع . جاءوا قضهم و يا جاءوا قضهم ( بفتح الضاد و ضمها و فتح القاف ) و جاءوا قضهم و يا جاءوا قضهم ( بفتح الضاد و ضمها و كسر القاف ) يعنى آمدند همه . و جاءوا قضهم و قضيضهم يعنى بزرگ و كوچك همه آمدند . قضء ( qaz ' ) م . ع . قضىء قضء ( از باب سمع ) : خورد . و قضىء السقاء : تباه شد خيك و بوى گرفت از نمى و پاره پاره شد . و قضئت العين : سرخ گرديد چشم و فروهشته گشت گوشههاى آن و تباه شد . و قضىء الحبل : كهنه گشت آن ريسمان و پاره پاره گرديد و پوسيد بسبب ديرماندگى در زمين . و قضىء حسبه قضء و قضاءة : تباه شد حسب او . قضا ( qaz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حكم و فرمان و امر و فرموده . و فتوا . و كار و كردار و فعل و عمل . و سرنوشت و تقدير و قدر و قسمت و طالع . و مرگ و اجل . و حادثه . و ماجرا و سرگذشت . و اتفاق . و ورود و رسيدن . و كوچ و رحلت . و ادا و بجا آوردن و گزاردن . و ترك . و گذشتن وقت . و بجا آوردن عبادتى كه وقت آن گذشته باشد . و قضاى حاجت كردن : باشتنگاه رفتن و تخليه كردن . و قضاى شهوت كردن : بآرزوى نفس عمل كردن و مقاربت نمودن . و قضا كردن : حكم كردن و فتوا دادن و راى دادن . و ادا كردن . و گزاردن واجب . و بجا آوردن عبادتى كه وقت آن گذشته باشد . و قضاى مبرم : قسمت و سرنوشت ناگزير . و قضا ممكن بودن : هنوز چاره داشتن . و قضاى ناگهانى : مرگ مفاجات و ناگهانى . و